1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học hiện nay, nghiên cứu khoa học gắn liền với hoạt động sáng tạo nghệ thuật đóng vai trò là kim chỉ nam giúp người học chuyển hóa tư duy lý luận thành các giá trị thực tiễn. Tại Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Nghệ An, Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học (NCKH) không chỉ là sân chơi học thuật thường niên mà còn là đợt tổng duyệt năng lực nghề nghiệp, tư duy thẩm mỹ và bản lĩnh dấn thân của sinh viên khối ngành mỹ thuật.
Hệ thống các đề tài NCKH năm 2026 cho thấy một bước chuyển mình mạnh mẽ của sinh viên Khoa Mỹ thuật: nghệ thuật không dừng lại ở sự mô phỏng hay làm đẹp không gian thuần túy, mà đã trở thành "tiếng nói phản biện xã hội", là lăng kính sắc sảo phản chiếu các vấn đề nhức nhối của thời đại như khủng hoảng sinh thái, xung đột tâm lý - xã hội, định kiến thời đại, đồng thời là mạch nguồn bền bỉ tôn vinh các giá trị văn hóa, lịch sử và truyền thống cách mạng dân tộc.
2. TỔNG QUAN HỆ THỐNG ĐỀ TÀI VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC
Hội nghị năm 2026 ghi nhận sự tham gia của nhiều đề tài tiêu biểu dưới sự hướng dẫn sát sao của đội ngũ giảng viên có chuyên môn cao (như Th.S Nguyễn Ngọc Ban, ThS. Nguyễn Thị Hải Nhung, ThS. Lê Thanh Xuân). Các đề tài có thể được phân chia thành ba trục nội dung lớn:
- Trục sinh thái học và môi trường: Phản ánh mối quan hệ giữa con người và tự nhiên (Đại dương kêu cứu).
- Trục tâm lý học xã hội và bản ngã con người: Khám phá thế giới nội tâm, các áp lực thời đại và vấn nạn bạo lực (Bạo lực học đường, Vấn nạn bạo lực gia đình, Một con người đúng nghĩa).
- Trục văn hóa - lịch sử và truyền thống: Gìn giữ bản sắc xứ Nghệ và tình cảm với quê hương, đất nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh (Nét đẹp xứ Nghệ, Biển đảo quê hương, Bác Hồ trong trái tim em).
3. PHÂN TÍCH CHI TIẾT CÁC HƯỚNG ĐỀ TÀI NCKH TIÊU BIỂU
3.1. Nhóm đề tài về Môi trường và Sinh thái toàn cầu: Tiếng kêu cứu từ đại dương
Tên đề tài: Đại dương kêu cứu
Sinh viên thực hiện: Đoàn Hải Nam (Lớp TCHH K59 - 3 năm)
Giáo viên hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Hải Nhung
Tính cấp thiết: Đề tài đặt ra vấn đề toàn cầu về khủng hoảng rác thải nhựa, vi nhựa, sự suy thoái hệ sinh thái biển và chuỗi thức ăn bị đầu độc. Tác giả đã thể hiện nhãn quan nhạy bén của tuổi trẻ trước vận mệnh của hành tinh.
Hình thức và phương pháp thể hiện: Sử dụng chất liệu màu acrylic trên toan kết hợp phong cách tả thực. Hình ảnh các sinh vật biển bị bủa vây, vô tình dung nạp rác thải rồi gián tiếp quay trở lại tác động tiêu cực đến sức khỏe con người là một thông điệp nhân quả đầy sức nặng.
Giá trị ứng dụng: Tính ứng dụng cao khi định hướng in ấn áp-phích cổ động khổ lớn tại không gian công cộng, số hóa làm biểu tượng truyền thông cho các chiến dịch mạng xã hội, podcast bảo vệ môi trường, hoặc ứng dụng lên các ấn phẩm văn phòng phẩm.
3.2. Nhóm đề tài về Tâm lý xã hội, định kiến và vấn nạn học đường - gia đình
Đây là mảng đề tài mang tính gai góc, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của sinh viên đến các góc khuất của đời sống xã hội hiện đại:
Đề tài Bạo lực học đường (SV: Hồ Thuỳ Trang) và Vấn nạn bạo lực gia đình (SV: Vũ Đức Toàn) do ThS. Nguyễn Thị Hải Nhung hướng dẫn:
Nội dung: Phản ánh trực diện những tổn thương tâm lý, "vết sẹo tâm hồn" không thể xóa nhòa của trẻ em và học sinh khi phải đối diện với bạo lực, sự cô lập hoặc bạo hành ngay trong chính mái ấm và ngôi trường của mình. Các tác phẩm sử dụng số liệu thực tế (như thống kê từ Vụ Gia đình, tổng đài 111) để minh chứng cho tính cấp thiết của đề tài.
Hình thức: Kết hợp tranh minh họa và cổ động trên chất liệu màu nước hoặc acrylic, mang tính trực diện nhưng giàu chất trữ tình và nhân văn.
Đề tài Tranh vẽ “Một con người đúng nghĩa” (SV: Hồ Việt Quỳnh An, hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Hải Nhung):
Nội dung và Triết học nghệ thuật: Đây là một đề tài mang đậm màu sắc triết lý hiện sinh, mổ xẻ áp lực từ các định kiến xã hội đối với giới trẻ (khuôn mẫu về thành công, ngoại hình, cảm xúc).
Phong cách: Đột phá khi ứng dụng phong cách Biểu hiện (Expressionism) kết hợp Trừu tượng (Abstract Art). Các mảng màu tương phản mạnh, hình khối phân mảnh diễn tả thành công sự giằng xé nội tâm, sự ngột ngạt của bản ngã khi bị bóp nghẹt giữa mong muốn cá nhân và khuôn mẫu số đông.
3.3. Nhóm đề tài về Bản sắc văn hóa, Tình yêu quê hương và Chủ quyền đất nước
Đề tài Nét đẹp xứ Nghệ (SV: Dương Linh Chi, hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Hải Nhung); Quan họ Bắc Ninh (SV: Nguyễn Bảo Nhi, hướng dẫn của ThS. Lê Thanh Xuân; Hòa hợp, màu sắc và âm nhạc (SV: Nguyễn Phan Thành, hướng dẫn của Th.S Nguyễn Ngọc Ban).
Nội dung: Tôn vinh vẻ đẹp con người và thiên nhiên xứ Nghệ thông qua bộ ba hình tượng mang tính biểu tượng: Thiếu nữ, hoa sen và dòng sông Lam. Tác phẩm làm nổi bật cốt cách mộc mạc, kiên cường, đảm đang của người phụ nữ miền Trung gắn liền với mạch nguồn lịch sử văn hóa.
Hình thức: Sử dụng chất liệu Acrylic Markers theo phong cách trang trí, tạo nên một chỉnh thể nghệ thuật tươi trẻ và hiện đại.
Đề tài Biển đảo quê hương (SV: Bạch Ngọc Bảo) và Bác Hồ trong trái tim em (SV: Nguyễn Minh Thùy); Thanh niên làm việc tốt (SV: Hồ Phạm Tường Vy) dưới sự hướng dẫn của ThS. Lê Thanh Xuân:
Nội dung: Khắc họa tình cảm gắn bó máu thịt giữa thiếu nhi hậu phương với người lính hải quân canh giữ ngoài khơi xa, cùng lòng biết ơn vô hạn đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Giá trị giáo dục: Các tác phẩm mang ý nghĩa tuyên truyền, giáo dục trực quan sâu sắc cho học sinh, thiếu nhi về chủ quyền biển đảo thiêng liêng và truyền thống uống nước nhớ nguồn của dân tộc.
4. ĐÁNH GIÁ TỔNG QUAN VỀ ƯU ĐIỂM VÀ TÍNH ĐỘC ĐÁO
1. Tính đa dạng và hiện đại trong phương pháp tiếp cận: Các tác giả trẻ không bó hẹp tư duy trong khuôn khổ truyền thống mà mạnh dạn thử nghiệm các phương pháp thể hiện mới từ tả thực, trang trí, minh họa cổ động cho đến biểu hiện và trừu tượng. Sự linh hoạt trong lựa chọn chất liệu (Acrylic trên toan, màu nước, sơn dầu, Acrylic Markers) giúp ngôn ngữ tạo hình trở nên phong phú hơn.
2. Hàm lượng thông tin và tính thực tiễn cao: Các thuyết minh đề tài đều xây dựng cơ sở lý luận, tính cấp thiết dựa trên thực trạng xã hội cụ thể (có số liệu, trích dẫn, khảo sát thực tế) thay vì cảm tính thuần túy.
3. Định hướng sản phẩm ứng dụng rõ ràng: Điểm sáng của các đề tài năm 2026 là khả năng thương mại hóa và ứng dụng cộng đồng rất cụ thể: từ tranh trưng bày triển lãm, học liệu trực quan trong trường học, ấn phẩm truyền thông mạng xã hội, podcast, cho đến các sản phẩm văn phòng phẩm (postcard, bookmark, bìa sổ). Điều này minh chứng cho tư duy làm nghề thực tế của sinh viên Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Nghệ An.
5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Hội nghị sinh viên nghiên cứu khoa học khối ngành Mỹ thuật năm 2026 tại Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Nghệ An đã gặt hái được những thành công rực rỡ, khẳng định chất lượng đào tạo chuyên sâu và sự tận tâm của đội ngũ giảng viên hướng dẫn.
Để phát huy hơn nữa các kết quả đạt được, nhà trường và Khoa Mỹ thuật có thể xem xét các định hướng sau:
- Mở rộng không gian trưng bày: Đưa các đề tài NCKH ra các không gian triển lãm nghệ thuật công cộng hoặc các trường phổ thông trên địa bàn tỉnh để phát huy tối đa giá trị giáo dục cộng đồng của tác phẩm.
- Đẩy mạnh chuyển đổi số: Hỗ trợ sinh viên trong việc số hóa các tác phẩm hội họa để xây dựng các triển lãm thực tế ảo (VR Exhibition) hoặc tích hợp vào các dự án truyền thông số về văn hóa và môi trường.
- Hỗ trợ thương mại hóa sản phẩm ứng dụng: Tạo điều kiện để các ý tưởng ứng dụng sản phẩm văn phòng phẩm, ấn phẩm truyền thông từ các đề tài được sản xuất thực tế, gắn kết giữa đào tạo nghệ thuật với khởi nghiệp sáng tạo.
